زندگی نامه ی جبار باغچه بان (عسگرزاده)
| قسمت چهارم: ابتکار روش جدید برای آموزش الفبا |
بعد از ورود جبار به تبریز در اواخر اردیبهشت 1299 شمسی ، به آموزگاری مدرسه دولتی " دانش " انتخاب شد. در این زمان ، جبار چون شیوه تدریس الفبای فارسی را نارسا دید ، روش تازه ای برای تدریس آن به کار برد که موفقیت زیادی به همراه داشت و سبب شد آوازه این معلم جدید در شهر تبریز بپیچد.
جبار ضمن تالیف اولین کتابش " برنامه کار آموزگار" (1302 شمسی ) ،
به نوشتن کتاب "الفبای آسان" (1303 شمسی ) پرداخت که اوّلین کتاب الفبا آموزخودش محسوب می شود. در واقع ، جبار برای اینکه آموزگار بتواند بدون توسل جستن به زبان مادری کودک ، فارسی را تعلیم کند ، راهنمای تدریس آن را تحت عنوان " الفبای آسان " نگاشت.
به قول خودش : این کار طبعاً از دست کسی که خود آذربایجانی است بهتر بر می آمد تا دیگران. زیرا به درد و دوای آن نزدیک تر و آشنا تر از برادران فارسی زبان خود است.
جبار در این کتاب ، برای اولین بار روش جدیدی را مطرح کرد که امروز آن را " روش ترکیبی " یا " روش آمیخته باغچه بان " می گویند. این روش نَه شیوه کلی (قیاسی) است که در مکتب خانه ها و مدارس قدیم ایران به کار گرفته می شود و نَه شیوه تحلیلی (استقرایی) است که در مدارس جدید آن روزگار به کار می رفت.
در واقع ، روش ابتکاری جبار واکنشی در مقابل روشهای "کلی" و "تحلیلی" در تعلیم الفبای فارسی است.
1- در روش "کلی" ، کودک ابتدا شکل کلمه را می خواند و پس از اینکه کلمه را آموخت ، تجزیه کلمه به حروف آغاز می شود ( به کارگیری روش از کل به جزء ).
2- در روش "تحلیلی" ، کودک ابتدا حروف را یاد می گیرد و سپس به کمک آنها به یاد گیری کلمات نایل می شود (به کار گیری از جزء به کل ).
3- در روش "ترکیبی" (ابداع جبار) ، ابتدا کل کلمه را که "کلمه کلید" نامیده می شود ، به کودک نشان می دهند و سپس در قالب آن ، حروف جدید را به کودک می آموزند. یعنی کل و جزء کلمه به طور همزمان تعلیم داده می شود.


شمسی در یک دبستان مختلط پسرانه و دخترانه واقع در قصبه نوراشین که از توابع ایروان بود ، به کار آموزگاری پرداختند. سر انجام جبار با شدت گرفتن کشمکشهای قومی و دینی در ایروان ناشی از انقلاب روسیه که طی آن والدین خود را از دست داد ، به ناچار در سال 1298 شمسی به همراه همسر به ایران ، سرزمین پدری خود کوچ کرد و از راه جلفا ، وارد شهر "مرند" شد و در آن وقت بیش از سی و چهار سال نداشت.



